Stan prawny na 2 października 2026
Co to jest JPK_PIT — w jednym akapicie
Jednolity Plik Kontrolny to ustandaryzowany plik, w którym księgi przekazuje się urzędowi skarbowemu. Do tej pory przedsiębiorcy na KPiR i ryczałcie wysyłali go tylko na żądanie organu. Nowe przepisy zmieniają dwie rzeczy: księgi trzeba prowadzić wyłącznie przy użyciu programu komputerowego, a po zakończeniu roku przesłać je do urzędu samodzielnie, bez wezwania. Pliki dla podatników PIT potocznie nazywa się JPK_PIT.
Od kiedy i kogo dotyczy
Obowiązek wprowadzono w dwóch etapach. Kryterium jest sposób rozliczania VAT:
| Kto | Księgi elektroniczne od | Pierwszy plik | Termin wysyłki |
|---|---|---|---|
| Czynni podatnicy VAT składający JPK_V7M (miesięcznie) | 1 stycznia 2026 | za 2026 rok | do 30 kwietnia 2027 |
| Pozostali: podatnicy VAT kwartalni (JPK_V7K) i zwolnieni z VAT | 1 stycznia 2027 | za 2027 rok | w terminie zeznania za 2027 (w praktyce 2 maja 2028) |
30 kwietnia 2028 r. wypada w niedzielę, a 1 maja jest dniem wolnym, dlatego termin przesuwa się na 2 maja 2028 r.
Zmiana dotyczy przedsiębiorców rozliczających się na skali podatkowej i podatkiem liniowym (KPiR) oraz ryczałtowców (ewidencja przychodów). Jeśli rozliczasz się kwartalnie z VAT albo korzystasz ze zwolnienia z VAT — Twój termin to 1 stycznia 2027 r.
JPK_PKPiR — elektroniczna księga przychodów i rozchodów
Przedsiębiorca na KPiR przesyła plik JPK_PKPIR z zapisami z całego roku. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (rozporządzenie z 6 września 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1299): księga ma 19 kolumn zamiast 17, a nowe kolumny służą m.in. do wpisywania numerów faktur z KSeF. W pliku wykazuje się także wartość spisu z natury na początek i koniec roku — więcej o tym w artykule o spisie z natury na 31 grudnia.
JPK_EWP — elektroniczna ewidencja ryczałtu
Ryczałtowiec przesyła plik JPK_EWP z ewidencją przychodów. Ponieważ ryczałt nie uwzględnia kosztów, plik jest prostszy niż JPK_PKPIR, ale obowiązują te same zasady: prowadzenie w programie komputerowym i wysyłka po zakończeniu roku, bez wezwania. Czy ryczałt nadal jest dla Ciebie najkorzystniejszy, sprawdzisz w artykule o zmianie formy opodatkowania na 2027 rok.
JPK_ST — ewidencja środków trwałych, o której łatwo zapomnieć
Razem z JPK_PKPIR albo JPK_EWP wysyła się plik JPK_ST z ewidencją środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Zawiera m.in. datę nabycia i przyjęcia do używania, wartość początkową, stawkę i metodę amortyzacji, a przy zbyciu — datę zbycia. Ryczałtowiec nie amortyzuje majątku podatkowo, ale prowadzi wykaz środków trwałych, więc również przesyła JPK_ST.
Uporządkuj ewidencję środków trwałych już teraz
Czy KPiR w arkuszu albo na papierze jeszcze przejdzie?
Dla firm objętych obowiązkiem — nie. Przepisy wymagają prowadzenia ksiąg wyłącznie przy użyciu programu komputerowego, który pozwala wygenerować plik JPK. Arkusz kalkulacyjny nie tworzy pliku w wymaganej strukturze i nie zapewnia integralności zapisów, a papierowa księga przestaje spełniać wymogi. Jeśli powierzasz księgi biuru, program zapewnia biuro.
Policz orientacyjny koszt w kalkulatorze albo porozmawiaj z nami — pomożemy dobrać najlepsze rozwiązanie.
Kiedy wysyła się pliki i co grozi za uchybienia
Pliki przesyła się raz w roku, po zakończeniu roku podatkowego, najpóźniej w terminie złożenia zeznania rocznego — dla KPiR i ryczałtu jest to 30 kwietnia następnego roku. To nie jest comiesięczna wysyłka jak JPK_V7. Uwaga: wydłużenie terminu do 31 lipca, uchwalone w 2026 roku, dotyczy firm prowadzących księgi rachunkowe (JPK_KR_PD), a nie przedsiębiorców na KPiR i ryczałcie.
Za nieprzesłanie księgi wbrew obowiązkowi albo przesłanie księgi nierzetelnej Kodeks karny skarbowy (art. 61a) przewiduje grzywnę, a w przypadku mniejszej wagi — odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe. Niezależnie od tego za niewykonanie wezwania organu (np. do przekazania pliku na żądanie) może zostać nałożona kara porządkowa — w 2026 roku do 3800 zł.
A co ze spółkami? JPK_CIT w skrócie
Podobny obowiązek obejmuje podatników CIT prowadzących księgi rachunkowe (pliki JPK_KR_PD i JPK_ST_KR). Od 2025 roku dotyczy największych podatników i podatkowych grup kapitałowych, od 2026 roku — czynnych podatników VAT, a od 2027 roku — pozostałych. Jeśli prowadzisz spółkę na pełnej księgowości, ten harmonogram dotyczy Ciebie.
Co zrobić do końca 2026 roku
- 1Sprawdź swój etap: jeśli składasz JPK_V7M, prowadzisz już księgi elektroniczne od 2026 roku; jeśli rozliczasz VAT kwartalnie lub jesteś zwolniony — zaczynasz 1 stycznia 2027 r.
- 2Wybierz program, który prowadzi KPiR lub ewidencję ryczałtu zgodnie z nowym rozporządzeniem i generuje pliki JPK — albo przekaż księgi biuru.
- 3Przenieś do programu ewidencję środków trwałych z kompletem danych.
- 4Ustal, kto i jak będzie przekazywał dokumenty, żeby zapisy powstawały na bieżąco, a nie raz na kwartał.
- 5Zaplanuj spis z natury na 31 grudnia 2026 r. — jego wartość będzie punktem wyjścia dla księgi za 2027 rok.
Prowadzisz księgi z biurem? Co zmienia się dla Ciebie
Niewiele — i to dobra wiadomość. Program, generowanie i wysyłkę plików zapewnia biuro, a Twoim zadaniem pozostaje terminowe przekazywanie dokumentów. W ramach obsługi KPiR i ewidencji ryczałtowej prowadzimy księgi w programie zgodnym z nowymi przepisami i przygotowujemy pliki JPK razem z zeznaniem rocznym. Jeśli dziś prowadzisz księgi samodzielnie, przejście na nowe zasady to dobry moment, żeby to przemyśleć — w artykule jak wybrać biuro rachunkowe podpowiadamy, o co zapytać.
Podstawa prawna: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 24a), rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299), Kodeks karny skarbowy (art. 61a), Ordynacja podatkowa (art. 262). Informacje o etapach wdrożenia zweryfikowano w komunikatach Ministerstwa Finansów na gov.pl.
Nie wiesz, od kiedy obowiązują Cię elektroniczne księgi albo czy Twój program generuje JPK? Zadzwoń — sprawdzimy to i przygotujemy firmę na 2027 rok.
Autorka
Dorota Jarząb
Właścicielka biura rachunkowego DORA we Wrocławiu z ponad 20-letnim doświadczeniem w księgowości, podatkach oraz obsłudze kadrowo-płacowej. Na co dzień prowadzi rozliczenia jednoosobowych działalności i spółek — stacjonarnie i w 100% online.
Najczęściej zadawane pytania
Od kiedy KPiR trzeba prowadzić elektronicznie?
Czynni podatnicy VAT składający JPK_V7M prowadzą księgi elektronicznie od 1 stycznia 2026 r. Pozostali przedsiębiorcy na KPiR i ryczałcie, w tym rozliczający VAT kwartalnie i zwolnieni z VAT, od 1 stycznia 2027 r.
Kiedy trzeba wysłać JPK_PKPIR lub JPK_EWP?
Raz w roku, po zakończeniu roku podatkowego, najpóźniej w terminie złożenia zeznania rocznego. Za 2026 rok pliki wysyłają podatnicy rozliczający VAT miesięcznie — do 30 kwietnia 2027 r. Pozostali wyślą pierwszy plik za 2027 rok, w praktyce do 2 maja 2028 r.
Czy po 2027 roku można prowadzić KPiR w Excelu?
Nie, jeśli firma jest objęta obowiązkiem. Księgi trzeba prowadzić wyłącznie przy użyciu programu komputerowego, który pozwala wygenerować plik JPK w wymaganej strukturze. Arkusz kalkulacyjny tego nie zapewnia.
Co to jest JPK_ST i kto go wysyła?
To plik z ewidencją środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Wysyłają go razem z JPK_PKPIR albo JPK_EWP zarówno przedsiębiorcy na KPiR, jak i ryczałtowcy, bo oni również prowadzą wykaz środków trwałych.
Czy termin wysyłki JPK został wydłużony do 31 lipca?
Wydłużenie terminu do 31 lipca dotyczy firm prowadzących księgi rachunkowe, które wysyłają JPK_KR_PD. Przedsiębiorcy na KPiR i ryczałcie przesyłają pliki w terminie złożenia zeznania rocznego, czyli do 30 kwietnia.
Co grozi za niewysłanie JPK_PKPIR?
Kodeks karny skarbowy przewiduje grzywnę za nieprzesłanie księgi wbrew obowiązkowi lub przesłanie księgi nierzetelnej, a w sprawach mniejszej wagi odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe. Za niewykonanie wezwania organu może też zostać nałożona kara porządkowa.