Ewidencje i JPK

Jak prowadzić KPiR? Kolumny, wpisy, dowody i najczęstsze błędy

17 listopada 20269 min czytaniaDorota Jarząb

Podatkowa księga przychodów i rozchodów to najpopularniejsza ewidencja w jednoosobowych firmach — i zarazem ta, w której drobne pomyłki najłatwiej zamieniają się w źle policzony podatek. Od 2026 roku obowiązuje nowe rozporządzenie z nowym wzorem księgi. Pokazujemy, jak KPiR wygląda, co i kiedy do niej wpisywać, na podstawie jakich dokumentów i jak długo je przechowywać.

Stan prawny na 17 listopada 2026

Opisujemy zasady wynikające z ustawy o PIT i rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299), obowiązującego od 1 stycznia 2026 r. Treść ma charakter informacyjny i nie jest poradą podatkową w konkretnej sprawie.

Kto prowadzi KPiR

Księgę prowadzą osoby fizyczne prowadzące działalność, spółki cywilne i jawne osób fizycznych, spółki partnerskie oraz przedsiębiorstwa w spadku — o ile rozliczają podatek według skali (12% i 32%) albo podatkiem liniowym 19%. Ryczałtowiec zamiast KPiR prowadzi ewidencję przychodów.

Granicą jest wielkość firmy: gdy przychody netto za poprzedni rok wyniosą co najmniej równowartość 2,5 mln euro (w 2026 roku to 10 646 500 zł), od kolejnego roku trzeba przejść na księgi rachunkowe. Spółka z o.o. i inne spółki kapitałowe KPiR nie prowadzą wcale. Porównanie wszystkich form znajdziesz w artykule ryczałt, KPiR czy pełne księgi.

Jak wygląda KPiR — 19 kolumn

Nowy wzór księgi ma 19 kolumn zamiast 17. Doszły dwie: na numer faktury nadany w KSeF i na identyfikator podatkowy kontrahenta. Pozostałe kolumny mają ten sam zakres, ale nowe numery.

KolumnaCo się wpisuje
1Liczba porządkowa zapisu
2Data zdarzenia gospodarczego
3Numer identyfikujący fakturę w KSeF (gdy faktura została wystawiona w KSeF)
4Inny numer dowodu księgowego
5Identyfikator podatkowy kontrahenta, np. NIP, razem z kodem kraju
6–7Imię i nazwisko (nazwa) oraz adres kontrahenta — wypełniane, gdy nie wpisano identyfikatora
8Opis zdarzenia gospodarczego
9–11Przychód: sprzedaż towarów i usług, pozostałe przychody, razem
12–13Zakup towarów handlowych i materiałów według cen zakupu oraz koszty uboczne zakupu
14–16Wydatki: wynagrodzenia w gotówce i w naturze, pozostałe wydatki, razem
17Kolumna wolna, np. na wydatki dotyczące przychodów kolejnego miesiąca lub roku
18Koszty działalności badawczo-rozwojowej
19Uwagi
Kolumny podatkowej księgi przychodów i rozchodów od 2026 roku

Na podstawie wzoru i objaśnień z załącznika do rozporządzenia (Dz.U. 2025 poz. 1299). Przy zapisach z ewidencji sprzedaży lub kasy rejestrującej kolumn 3–7 nie wypełnia się.

W kolumnie 14 wpisuje się wynagrodzenia brutto pracowników, a także zleceniobiorców i wykonawców dzieł. Składki ZUS finansowane przez pracodawcę, amortyzacja, czynsz, paliwo czy zakup wyposażenia trafiają do kolumny 15. Po zakończeniu każdego miesiąca sumuje się kolumny 9–16; jeśli nie prowadzisz sum narastających od początku roku, po jego zakończeniu sporządzasz zestawienie roczne.

Kiedy wpisywać przychody i koszty

Księgę zakłada się na 1 stycznia albo na dzień rozpoczęcia działalności. Rozporządzenie obowiązujące od 2026 roku ujednoliciło terminy zapisów:

  • przychody z faktur i raportów z kasy fiskalnej — najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania przychodu,
  • przychody bez faktury i bez kasy — albo dowodem wewnętrznym wpisywanym raz dziennie po zakończeniu dnia, albo w ewidencji sprzedaży prowadzonej codziennie i przenoszonej do księgi jedną pozycją za miesiąc, do 20. dnia następnego miesiąca,
  • pozostałe przychody, np. kary umowne czy sprzedaż składnika majątku — również do 20. dnia następnego miesiąca,
  • koszty — według zasad potrącania kosztów z ustawy o PIT.

Termin wpisu to nie to samo co data przychodu. Przychód z działalności powstaje co do zasady w dniu wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo otrzymania zapłaty. Ta data trafia do kolumny 2 i decyduje o miesiącu, w którym przychód zwiększa zaliczkę na podatek — nawet jeśli sam wpis zrobisz 20. dnia kolejnego miesiąca.

Przy kosztach ustawa przewiduje dwie metody. W uproszczonej (kasowej) koszty ujmuje się w dacie poniesienia, bez dzielenia na bezpośrednie i pośrednie. W memoriałowej koszty bezpośrednio związane z przychodem rozlicza się w roku, w którym ten przychód osiągnięto. Wynagrodzenia pracowników są kosztem w miesiącu, za który są należne, jeśli wypłacisz je w terminie wynikającym z Kodeksu pracy; przy umowach cywilnoprawnych liczy się dzień wypłaty.

Na podstawie jakich dokumentów

Podstawą każdego zapisu jest dowód księgowy. Rozporządzenie wymienia przede wszystkim faktury (w tym faktury VAT RR), rachunki i dokumenty celne, a obok nich m.in. noty księgowe, dowody opłat pocztowych i bankowych oraz inne dowody, które zawierają wymagane dane: wystawcę lub strony, datę, przedmiot i wartość operacji.

Dowód wewnętrzny, czyli dokument sporządzony i podpisany przez Ciebie, jest dopuszczalny tylko w sytuacjach wymienionych w rozporządzeniu — m.in. dla części czynszu i mediów przypadającej na działalność (na podstawie dokumentu obejmującego całość opłat), opłat sądowych i notarialnych, parkowania udokumentowanego biletem z parkometru oraz diet i kosztów podróży służbowych. W innych przypadkach nie zastąpi faktury ani rachunku.

Jeśli towar dotarł przed fakturą, sporządza się jego szczegółowy opis — dostawca, ilość, cena, wartość — i księguje na jego podstawie. Po otrzymaniu faktury uzupełnia się opis o jej numer, a przy fakturze z KSeF — o numer nadany w systemie.

Jak poprawiać błędy w księdze

W księdze prowadzonej w programie błąd poprawia się, wpisując nową treść zapisu albo wprowadzając dowód korygujący; zapisy zmniejszające przychody lub koszty wpisuje się ze znakiem minus. W księdze papierowej błędny zapis skreśla się tak, żeby pozostał czytelny, wpisuje nowy, podpisuje poprawkę i dodaje datę. Dowodów obcych, np. otrzymanych faktur, nie poprawia się ręcznie — korektę dokumentuje się dowodem korygującym.

Księga jest uznawana za rzetelną i niewadliwą mimo błędów m.in. wtedy, gdy niewpisane lub błędnie wpisane przychody nie przekraczają łącznie 0,5% przychodu wykazanego w księdze albo gdy uzupełnisz i poprawisz zapisy przed rozpoczęciem kontroli. Dlatego pomyłki warto prostować od razu, a nie czekać na pismo z urzędu.

Gdzie i jak długo przechowywać KPiR

Księgę przechowuje się w siedzibie firmy, w miejscu wykonywania działalności albo — gdy prowadzi ją biuro — w biurze rachunkowym. Księgę i dowody trzeba zachować do upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli co do zasady przez 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. KPiR za 2026 rok, rozliczaną w zeznaniu składanym do 30 kwietnia 2027 r., przechowujesz więc co najmniej do końca 2032 roku.

Spis z natury i zamknięcie roku

Na 1 stycznia, na koniec roku, przy rozpoczęciu i likwidacji działalności, a także przy zmianie wspólnika lub proporcji udziałów sporządza się spis z natury towarów, materiałów, półwyrobów, produkcji w toku i wyrobów gotowych. Do księgi wpisuje się jego łączną wartość, bo różnica między remanentem początkowym a końcowym zmienia dochód za cały rok. Jak go przygotować i wycenić, opisujemy w poradniku o spisie z natury na 31 grudnia.

KPiR w programie i JPK_PKPiR

Rozporządzenie wciąż przewiduje księgę papierową — trzeba ją wtedy zbroszurować i ponumerować karty. Dla większości firm to jednak przeszłość: czynni podatnicy VAT składający JPK_V7M prowadzą KPiR w programie komputerowym od 2026 roku, a pozostali przedsiębiorcy na KPiR — od 1 stycznia 2027 r. Po zakończeniu roku księgę przesyła się urzędowi jako plik JPK_PKPIR, razem z ewidencją środków trwałych. Harmonogram i szczegóły techniczne opisujemy w artykule JPK_PKPiR i JPK_EWP od 2027 roku.

Nie masz pewności, czy Twoja księga jest gotowa na JPK_PKPIR i nowe kolumny? Zadzwoń — sprawdzimy zapisy i podpowiemy, co uporządkować przed końcem roku.

Najczęstsze błędy w KPiR

  • Przychód wpisany w miesiącu zapłaty zamiast w miesiącu wykonania usługi lub wystawienia faktury.
  • Brak ewidencji sprzedaży przy przychodach, których nie dokumentuje ani faktura, ani kasa fiskalna.
  • Koszty bez właściwego dowodu albo dowody wewnętrzne sporządzane poza sytuacjami dopuszczonymi w rozporządzeniu.
  • Gotówkowa zapłata za transakcję z inną firmą o wartości powyżej 15 000 zł — takiego wydatku nie zaliczysz do kosztów.
  • Zakup o wartości powyżej 10 000 zł wpisany od razu w koszty, bez sprawdzenia, czy nie jest środkiem trwałym do amortyzacji — zasady opisujemy w artykule o zakupach na koniec roku i amortyzacji.
  • Brak spisu z natury na koniec roku, bo „nie ma magazynu” — przy KPiR spis sporządza się także przy zerowym stanie.
  • Księga w arkuszu kalkulacyjnym mimo obowiązku prowadzenia jej w programie, który generuje JPK.

Samodzielnie czy z biurem?

Księgę możesz prowadzić sam — przepisy tego nie zabraniają, a programy liczą zaliczki i generują pliki JPK. Samodzielne prowadzenie ma sens przy prostej działalności: kilka faktur miesięcznie, bez pracowników, bez transakcji zagranicznych i bez towaru na stanie. Im więcej zmiennych — VAT, samochód w firmie, środki trwałe, pracownicy, sprzedaż do UE — tym łatwiej o błąd, który wyjdzie dopiero przy kontroli.

Przy biurze wpisy, terminy, pliki JPK i rozliczenie roczne są po jego stronie, a Ty przekazujesz dokumenty. Orientacyjny koszt według algorytmu naszego kalkulatora to ok. 350 zł netto miesięcznie dla firmy zwolnionej z VAT z ok. 10 dokumentami i ok. 530 zł netto dla czynnego podatnika VAT z ok. 25 dokumentami. Każdy pracownik na etacie to dodatkowo 60 zł, a zleceniobiorca — 40 zł; co obejmuje ta część, wyjaśniamy w artykule o obsłudze kadrowo-płacowej.

Jak możemy Ci pomóc

Oferujemy prowadzenie KPiR we Wrocławiu, a zdalnie — dla firm z całej Polski. Księgę prowadzimy w programie zgodnym z rozporządzeniem obowiązującym od 2026 roku i przygotowanym na JPK_PKPIR. Księgujemy przychody i koszty, prowadzimy ewidencję środków trwałych, rozliczamy VAT i zaliczki na PIT, przypominamy o spisie z natury i przygotowujemy zeznanie roczne. Jeśli dotąd prowadziłeś księgę sam, przy przejęciu sprawdzimy dotychczasowe zapisy.

Podstawa prawna: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 14, art. 22, art. 22p, art. 24a), rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299), Ordynacja podatkowa (art. 70, art. 86), Prawo przedsiębiorców (art. 19). Informacje zweryfikowano m.in. w Dzienniku Ustaw oraz w serwisach biznes.gov.pl i podatki.gov.pl.

Chcesz oddać KPiR w ręce biura? Policz orientacyjny koszt w kalkulatorze albo zadzwoń — ustalimy, od kiedy możemy przejąć Twoją księgę.

Dorota Jarząb — właścicielka biura rachunkowego DORA

Autorka

Dorota Jarząb

Właścicielka biura rachunkowego DORA we Wrocławiu z ponad 20-letnim doświadczeniem w księgowości, podatkach oraz obsłudze kadrowo-płacowej. Na co dzień prowadzi rozliczenia jednoosobowych działalności i spółek — stacjonarnie i w 100% online.

Najczęściej zadawane pytania

Kto musi prowadzić KPiR?

Przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym: osoby fizyczne, spółki cywilne i jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, jeśli ich przychody netto za poprzedni rok nie osiągnęły równowartości 2,5 mln euro (w 2026 roku — 10 646 500 zł). Powyżej tego progu obowiązują księgi rachunkowe, a na ryczałcie prowadzi się ewidencję przychodów.

Ile kolumn ma KPiR od 2026 roku?

19. Nowe rozporządzenie dodało kolumnę na numer faktury nadany w KSeF i kolumnę na identyfikator podatkowy kontrahenta; pozostałe kolumny mają ten sam zakres, ale zmieniły numerację.

Do kiedy trzeba wpisać fakturę sprzedaży do KPiR?

Przychody z faktur i raportów fiskalnych wpisuje się najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania przychodu. O tym, do którego miesiąca należy przychód, decyduje data jego powstania, a nie data wpisu.

Czy KPiR można prowadzić w Excelu?

Firmy objęte obowiązkiem elektronicznych ksiąg — od 2026 roku czynni podatnicy VAT rozliczający się miesięcznie, od 2027 roku pozostali przedsiębiorcy na KPiR — muszą prowadzić księgę w programie, który generuje plik JPK_PKPIR. Arkusz kalkulacyjny tego nie zapewnia.

Jak długo przechowywać KPiR i faktury?

Do upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli co do zasady 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. KPiR za 2026 rok trzeba więc przechowywać co najmniej do końca 2032 roku.

Ile kosztuje prowadzenie KPiR przez biuro?

Według algorytmu naszego kalkulatora orientacyjnie ok. 350 zł netto miesięcznie dla firmy bez VAT z ok. 10 dokumentami i ok. 530 zł netto dla czynnego podatnika VAT z ok. 25 dokumentami. Ostateczną cenę ustalamy indywidualnie, po rozmowie.

Masz pytanie do tego tematu?

Opisz krótko swoją sytuację — odpowiemy konkretnie, bez zobowiązań. Wiadomości czytamy w dni robocze w godz. 07:00–16:00.

+48 501 007 126